Interview met Fatoumata
Fatou, natuurlijk weet ik wel hoe je heet maar kun je nog even je volledige naam zeggen? Ik heet Fatoumata Kouyaté, geboren Dramé. Mijn man heet Ibrahim. De naam van je man is belangrijk, daarom zeg ik ook zijn naam. Als je als meisje trouwt, behoor je niet meer tot je eigen familie maar tot de familie van je man.
Hoe lang woon je al in België? Ik woon hier nu bijna twee jaar. Je weet toch nog dat je me voor het eerst gezien hebt? Toen kwam ik net uit Frankrijk. Daar ben ik eerst drie weken bij een tante geweest. Mijn tante was zelf ook op bezoek bij een oom van haar man. Na drie weken ging zij terug naar Mali. Toen is mijn man me daar komen halen. Die was een paar maanden eerder al naar België gegaan. Hij wilde eerst een huis voor ons zoeken.
Wat vind je van het leven in België? Is het niet heel anders dan in Mali? In het begin miste ik mijn familie heel erg. Ik woonde wel bij de ouders van mijn man maar mijn familie woont in hetzelfde dorp. Ik zag iedereen elke dag. Hier voelde ik me eerst heel erg eenzaam. Ik kende niemand hier. Gelukkig wonen hier nog meer Malinese families. Nu voel ik mij toch meer thuis. Een toubab [blanke] leeft heel anders. Een toubab leeft niet goed want hij is vaak alleen. Het is niet goed om alleen te zijn, bij ons leven we veel meer in groep. Zo kunnen we elkaar helpen en het is ook gewoon veel gezelliger.
Waar ergens in Mali woonde je dan? Ik kom uit Nandoli dat niet zo heel ver van Bandiagara ligt. Dat is heel bekend, er wonen veel Dogon… Zelf ben ik geen Dogon trouwens. De Dogon zijn heel anders dan wij, ze hebben heel andere gewoonten.
kaartje omgeving Nandoli
Eén van de gewoonten die jullie hebben is dat de meisjes besneden worden, niet? Je weet dat ik je daar een paar vragen over wilde stellen. Hoe oud was jij toen je besneden werd? Bij ons worden zowel meisjes als jongens besneden. Dat is eigenlijk hetzelfde. Zowel voor jongens als voor meisjes is het heel belangrijk om besneden te zijn. Ik weet niet meer precies hoe oud ik zelf was, ik denk ongeveer zeven jaar. Ik weet dat vroeger de meisjes ouder waren toen ze besneden werden, ongeveer elf jaar. Nu wordt het eerder gedaan. Er zijn een aantal dingen veranderd. Zo werden meisjes vroeger, in de tijd van mijn moeder en grootmoeder, ongeveer twee maanden na de besnijdenis afgezonderd om alles te leren over hoe je een goede vrouw moet zijn.
Bestaat die periode van afzondering niet meer dan? Toen ik besneden werd, mochten we ongeveer tien dagen niet in het dorp komen. We leerden wel bepaalde dingen maar niet alles. Nu leer je die dingen achteraf, van je moeder en andere vrouwen. Ik denk dat de periode steeds korter wordt, vooral wanneer de meisjes steeds vroeger besneden worden. Dan zijn de meisjes nog niet oud genoeg om bepaalde dingen te leren dus die moeten dan achteraf aangeleerd worden. Het is ook heel duur. Wanneer de meisjes afgezonderd leven, moeten ze speciaal eten krijgen, de vrouw die hen dingen leert, moet betaald worden, er worden speciale feesten georganiseerd. Meestal is het te duur voor de familie. Daarom zijn de dingen simpeler gemaakt. De besnijdenis zelf blijft toch het allerbelangrijkst.
Wat houdt de besnijdenis precies in? Door de besnijdenis wordt het meisje rein. Door de besnijdenis wordt ze pas echt vrouw. Daarvoor zijn zowel jongens als meisjes niet van één geslacht. De jongen heeft een stukje van een vrouw, het meisje een stukje van een man. Dat is niet goed en daarom moet het weggesneden worden. De besnijdenis wordt uitgevoerd door een vrouw die hier ervaring mee heeft. Niet iedereen kan een besnijdenis uitvoeren. Er moet aan allerlei voorwaarden worden voldaan anders kan het fout aflopen, kan het meisje zelfs sterven. De vrouw heeft meestal die dingen geleerd van haar moeder en die weer op haar beurt van haar moeder. Het is een gave die wordt doorgegeven van moeder op dochter. Er zijn wel meestal één of twee vrouwen die haar helpen. Het meisje moet namelijk goed vastgehouden worden anders snijdt de vrouw misschien verkeerd of te veel. Bij vrouwen moet de clitoris weggesneden worden want dat is mannelijk. Als de clitoris niet weggesneden wordt, kan ze te groot worden. Dan moet het meisje wijdbeens lopen zoals een man en dat is niet gepast.
Zijn er meisjes die niet besneden worden? Elk meisje moet besneden worden. Een meisje dat niet besneden is, heeft geen recht van spreken, ze kan geen beslissingen nemen en ze kan niet weerstaan aan mannen. Een meisje dat niet besneden wordt, wordt uitgestoten, ze kan niet omgaan met besneden meisjes. Ze mag geen eten klaarmaken tijdens de Ramadan of voor een marabout [iemand die, op basis van verzen uit de Koran, dingen kan bewerkstelligen]. Ze mag geen water aanreiken dat gebruikt wordt voor de reiniging [voor het bidden moeten mannen en vrouwen zich ritueel wassen]. Ze zal geen man kunnen vinden. Haar gebeden kunnen door Allah niet goed gehoord worden. Er zijn veel redenen om besneden te worden.
Je bent twee maanden geleden bevallen van je eerste kindje, een dochtertje. Ga je haar ook laten besnijden? Waarom vraag je dat? Natuurlijk moet ze besneden worden. Als haar tijd gekomen is, zal zij, zoals alle meisjes voor haar, besneden worden.
Weet je dat het hier verboden is om een meisje te laten besnijden? Hoe bedoel je verboden? Ik weet dat jullie dat niet doen maar wij kunnen het toch wel doen?
Je kunt er voor naar de gevangenis moeten. Naar de gevangenis? Je bedoelt dat je dan opgesloten wordt? Wat gebeurt er dan met je kind?
Ik denk dat het dan bij een andere familie moet gaan wonen, bij een gastgezin. Mijn familie woont hier niet. Ze wonen allemaal nog in Mali.
Het is ook niet echt familie. Ik bedoel in een ander gezin, waarschijnlijk bij een blank gezin. Iiièèè, dat kan niet !!! Ze kunnen je kind toch niet zomaar bij je vandaan halen? Mmmm… [stilte] Dan moeten we oppassen dat ze er niet achterkomen. Of misschien kan ik met haar terug naar Mali gaan om haar daar te laten besnijden. Ik kan haar niet laten opgroeien als een slecht meisje.
Maar hier is het toch niet nodig een meisje te laten besnijden? Hier wordt ze toch niet uitgelachen of gepest? Als ook maar iemand van de Malinese families hier zou weten dat je niet van plan bent je dochter te laten besnijden, zul je nog eens wat meemaken. Niemand zou nog met je willen praten. Niemand zou je nog willen helpen. Iedereen zou je nawijzen. Mijn dochter zou nooit een man kunnen vinden. Allah zou beledigd zijn. Nee, dat is onmogelijk!!!
Dus je zou het risico om naar de gevangenis te moeten wel nemen? Allah is groot, we zullen zien. Mijn dochter moet en zal in ieder geval besneden worden.
Wat als de besnijdenis verkeerd afloopt? Wat als ze ziek wordt? Of zelfs dood gaat? Als je de juiste vrouw de besnijdenis laat doen, als het tijdstip goed gekozen is, als je de juiste kruiden hebt om haar te verzorgen, gaat er niets verkeerd. Bovendien zal ik aan een marabout de juiste amuletten vragen. Zo zal ze beschermd zijn en kunnen we ook niet opgepakt worden om naar de gevangenis gestuurd te worden.
Is er nog iets waarover we niet gepraat hebben? Iets dat je nog belangrijk vindt om te zeggen? Ik wil nog eens zeggen dat het heel slecht is om je dochter niet te laten besnijden. Allah zal je er dan voor straffen. Het verbieden van de besnijdenis is ongelooflijk. Maar ze kunnen verbieden wat ze willen, de traditie moet gevolgd worden, hoe dan ook !!!