Interview met Aminata
Ami, wil je nog eens even je volledige naam vertellen? Ik heet Aminata Kaboré. Dat is mijn naam.
Is dat je meisjesnaam? Nee, dat is de naam van mijn man. Hij heet Abu Kaboré. Ik ben geboren als Aminata Sawadago. Nadat ik met mijn man getrouwd was, heb ik zijn naam overgenomen.
Hoe lang wonen jullie al in België? Wij zijn hier nu al iets meer dan twee jaar. We zijn hier gekomen via Frankrijk.
En van waar uit Burkina Faso kom je eigenlijk? Ik kom uit Koumbara. Mijn man komt uit Diouroum. Dat zijn twee dorpjes die redelijk dicht bij elkaar liggen. Heel mijn familie woont in een aantal bij elkaar liggende dorpen. Zijn familie ook.
kaartje omgeving Koumbara
Woon je graag in België? Is het hier niet heel anders dan in Burkina Faso? Het is hier zeker heel anders dan in Burkina. Zo ongeveer alles is anders. Dat is best wel moeilijk. Overal moet je over nadenken. Het leven bij ons in Burkina is wel veel armer maar ook veel gezelliger. Je leeft daar echt in een groep. Hier leven de mensen veel meer voor zichzelf. Gelukkig wonen er nog Afrikaanse families. Daar heb ik veel steun en gezelschap aan. We hebben maar met heel weinig toubab contact. Mijn man wel wat meer omdat hij hier werkt maar ik niet zo heel veel. Al mijn vriendinnen komen uit Burkina, Mali en Guinée. We helpen elkaar, koken soms samen, geven elkaar advies over de kinderen of als iemand een probleem heeft met haar man.
Ik heb je gevraagd of ik een paar vraagjes mocht stellen over de besnijdenis van meisjes. Daar wilde ik graag wat meer over weten. Jij bent besneden, weet je nog hoe oud je toen was? Ik weet het niet precies meer. In ieder geval tussen de vier en zes jaar want bij ons worden alle meisjes op die leeftijd besneden. Vroeger waren de meisjes blijkbaar ouder toen ze besneden werden. Ik heb gehoord dat in de stad de meisjes net na de geboorte al besneden worden maar bij ons is het tussen de vier en zes jaar. Alle meisjes op die leeftijd worden tegelijk besneden. Daarom is er ongeveer iedere twee jaar een gezamenlijke besnijdenis.
Hoe ging dat, die besnijdenis? We werden allemaal heel vroeg opgehaald en naar het bos gebracht. Daar is een hut gebouwd, speciaal voor de besnijdenis. Die hut en de omgeving is normaal gezien verboden terrein. Iedereen weet dat wanneer je daar expres naartoe gaat, het boze oog je treft. Dan gebeuren er vreemde dingen met je. Een geest kan bezit van je nemen, je kunt ziek worden of niets dan ongeluk hebben. Als je er per ongeluk terecht komt, moet je zo snel mogelijk naar een bepaalde vrouw toegaan. Het is een oude vrouw die heel veel weet van geesten enz. Zij kan je dan genezen. Maar dat is wel moeilijk. Je moet schijnbaar allerlei drankjes drinken en je lijdt eerst veel pijn. De vrouw is dan ook heel kwaad op je. Maar voor de besnijdenis worden alle meisjes naar daar gebracht. De vrouw die de besnijdenis uitvoert, is in de hut. Ze komt niet naar buiten. Er zijn nog twee andere vrouwen die haar helpen. Meestal zijn dat oudere vrouwen uit het dorp. Het zijn vrouwen die niet meer menstrueren. Dat is belangrijk omdat anders de besnijdenis kan mislukken. De vrouw zegt ook eerst een heleboel geheime gebeden om bescherming te vragen. De meisjes moeten één voor één naar binnen gaan. Je moet flink zijn want je moet de eer van je familie hooghouden. De twee vrouwen vertellen achteraf precies wie er flink is geweest en wie moest huilen of tegenspartelde. Ik weet nog hoe ik probeerde om niet te huilen maar omdat het veel pijn deed, moest ik toch huilen. Daar heb ik me heel lang schuldig over gevoeld. Gelukkig was de pijn na een paar dagen weg. Het was goed genezen.
Ami, je hebt drie dochters, zijn zij al besneden? De oudste is al besneden. De twee anderen nog niet, dat komt nog wel. De oudste is geen kind van mijn man. Eerst was ik getrouwd met zijn broer. Maar omdat hij gestorven is, ben ik daarna met zijn broer getrouwd.
Met zijn broer? <[had al van leviraat en sororaat gehoord maar nog nooit “in het echt” tegengekomen] Dat is de gewoonte bij ons, als de man van een vrouw overlijdt en hij heeft nog broers, dan neemt één van zijn broers de weduwe tot vrouw. Zo blijven de eventuele kinderen in de familie en komt de vrouw niet alleen te staan. Als er geen broers meer zijn, gaat de vrouw meestal terug naar haar familie. Als er kinderen zijn, blijven de kinderen wel in de familie van de man. Als de broers allemaal al getrouwd zijn, zal één van hen de weduwe als tweede vrouw nemen. Gelukkig was Abu niet getrouwd. Anders zou ik de tweede vrouw geweest zijn en ik heb al gehoord van problemen tussen vrouwen. Als Abu nu nog een tweede vrouw zou nemen, zou ik ermee in moeten stemmen en ben ik ook de eerste vrouw.
Hield je van Abu toen je met hem trouwde? Eerst was ik heel verdrietig omdat mijn man gestorven was. Maar Abu is heel geduldig met mij geweest. Hij heeft me altijd goed behandeld. Ik heb het goed getroffen. God is groot ! [Allah_ou Akhbar]
Je oudste dochter is ook in Burkina Faso besneden geweest? Ja, zij was vijf jaar toen zij besneden werd. Mijn andere dochters zijn nu vijf en drie jaar. Ze moeten binnenkort wel besneden worden. Ik hoop dat we een vrouw uit Burkina naar hier kunnen laten komen. De vrouw die mij besneden heeft, doet nog steeds besnijdenissen. Zij is heel goed. Ik weet niet of zij wel naar België wil komen. Mijn familie in Burkina probeert haar nu over te halen. Zij staat heel goed bekend.
Weet je niet dat het hier verboden is om een meisje te laten besnijden? Dat je naar de gevangenis kunt gaan? In Burkina Faso is het nu ook verboden maar onze cultuur is veel belangrijker. Voor ieder meisje is de besnijdenis heel speciaal. Dan wordt ze een echte vrouw. Elk meisje kijkt er naar uit. Mijn oudste dochter die nog niet besneden is, vraagt me wanneer zij aan de beurt is. Mijn oudste dochter heeft nogal de neiging haar te plagen. Ze is niet echt gemeen zoals vaak gebeurt tegen meisjes die niet besneden zijn maar zegt er wel vaak iets van. Daarom kan de middelste bijna niet wachten tot het haar beurt is. Als het aan haar ligt, liever vandaag dan morgen.
Weet ze dan niet dat het pijn doet? Pijn is niet zo belangrijk. Het is belangrijk dat je pijn kunt verdragen. Dat is belangrijk in het leven. Als je een baby moet krijgen, doet het ook veel pijn. Pijn hoort bij het leven. Ik zeg haar nu al dat ze een flink meisje moet zijn.
Vind je het niet erg dat je dochter pijn zal hebben? Het is voor haar eigen bestwil. Natuurlijk wil geen enkele vrouw dat haar kind pijn heeft maar sommige pijn is noodzakelijk. Als een meisje niet besneden wordt, is dat niet goed voor haar. Je kunt anders wormen in je clitoris krijgen en dat jeukt en ruikt vies. Je kunt geen man vinden. Je wordt niet geaccepteerd. Je wordt uitgestoten uit de groep. Daarom is het belangrijk besneden te worden. De pijn hoort erbij.
Wil je verder nog iets over de besnijdenis vertellen? Iets dat ik nog niet gevraagd heb? Iets dat je belangrijk vindt? Ik weet het niet, wat wil je nog weten? Alleen dat het heel belangrijk is, dat het onze traditie is die we moeten volgen.